SAĞLIKTA ŞİDDETE KARŞI TEK YÜREK

SAĞLIKTA ŞİDDETE KARŞI TEK YÜREK

Sağlıkta Şiddete Karşı Tek Yürek sloganı ile Acil Tıp Teknisyenleri ve Teknikerleri(Paremedik) Derneği’nin ev sahipliğinde Ankara Dedeman Oteli Aynalı Salonda 19.09.2013 tarihinde yaklaşık 22 sivil toplum kuruluşunun katılımı ile gerçekleştirilmiştir.ATTve Paaramedik Derneğine teşekkür ediyoruz.

Bu kadar çok sivil toplum örgütünün olduğu bir zeminde yine sağlık personelini yalnız bırakan bir yandaş sendika vardı mısırdaki olaya eylem yapanlar sağlık çalışanlarının canlarını en çok yakan konuda yine çalışma alanından kaçmayı tercih etiler.

Çünkü eleştirileceklerini düşünüyorlardı,yine şirin görünmek için bir gün öncesi Bilkent’te sn Başbakan Şehir hastanesinin temelini atacaktı ve buralara üyelerini ve taşeron çalışanları servis etmekten çekinmediler.

Yine yandaşlığa ve şirinliğe devam dediler.Yazık kimden helallik alabileceksiniz.Zorla servisten götürülen hemşirelerden mi? Yalnız bırakılanlardan mı? Yoksa halk otobüslerini kendi amaçlarınız için kullandığınız için halktan mı helallik alacaksınız?

Dünya Sağlık Örgütü şiddeti “Kişinin kendisine ya da başka birisine, bir gruba ya da topluma karşı fiziksel gücünü is-temli olarak kullanması ya da tahdit etmesi” olarak tanımlamaktadır Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) ise, “belirli bir zarar veya yaralanmaya yol açan, önceden planlanmamış beklenmedik olayı” iş kazası olarak tanımlamak-tadır İşyerinde yaşanan şiddet olayları iş kazası kapsamında değerlendirilmektedir.

Sağlık çalışanlarına yönelik şid-det diğer alanlara göre 16 kat fazladır. (Kingma M. Workplace violence in the health sector: a problem of epidemic proportion. Int Nurs Rev 2001; 48: 129-30.9

 Ana konunun sağlıkta şiddet olduğu toplantıda sivil toplum örgütleri şiddetin nedenlerini saha deneyimlerine göre aktardılar. Sağlıkta şiddete karşı eylem planı olarak şiddet olgusu ile ilgili yapılması gerekenleri Şiddet Öncesi yapılması gerekenler ve şiddet sonrası yapılması gerekenler olarak iki başlık altında toplamak mümkün olduğunu gördük

Sağlık çalışanlarına yönelen şiddet eylemlerin temelinde  2003 yılından bu tarafa uygulamaya konulan sağlıkta dönüşüm programı sonrasında doruğa çıktığını görüyoruz.Aslında sağlıkta dönüşüm vatandaş için memnuniyet siyasetçi için oy kapısı olurken sağlık çalışanı için yıkım olmuştur.

Sağlıkta Dönüşümün saha barışını bozduğunu ve Sağlıkta Şiddetin Diğer bir bileşeni Mobingin sağlıkta dönüşümle sağlık alanın da hız kazandığını görüyoruz.Bu durumu yaptığımız ankette şu şekilde tespit ettik

Sağlıkta Mobbing’i Kim Kime Uyguluyor? Diye Çalışanlara sorduk Aldığımız Cevaplar çok ilginçti özellikle göreve yeni başlayan asistanlar sağlık personellerinin kendilerine mobbing uyguladığını belirtmesi ilginçti ikinci ilginç olay ise sağlık personelinin sağlık personeline mobbing uygulama oranı idi, oranları inceleyelim;

 

Sağlıkta Mobbing’i Kim Kime Uyguluyor? Sağlık personeli hasta bakıcıya %66, Yönetimler Sağlık personeline %65,Sağlık Personeli Sağlık Personeline %58, Doktorlar Sağlık Personeline %47,Yönetimler Doktora %42,Sağlık Personeli Doktora %30, oralarında mobbing uyguluyordu. Aslında bu durum sağlıkta çalışma barışının ne kadar bozulduğu ve şiddetin asıl temelini oluşturduğunu ifade biliriz

Aktifsağlık-Sen Olarak yaptığımız saha tarama anketi sonucuna göre sağlıkta şiddetin artış  nedenlerini  şu şekilde tespit ettik;

                Sağlık çalışanlarına Sorduk Sağlıkta Şiddetin Artış Nedeni Nedir Diye Sorduk?

Ülke Yöneticileri % 19 Otorite Hukuk Boşluğu %19,Toplumsal Hoşgörü Eksikliği  %14 Eğitim Kültür Sorunları %13,Ekonomik Nedenler % 11, ,Medya %9,İnanç Değerlerinde Aşınma %6,Tüketim Kültürü %8 Diğer %1

 Sağlık Çalışanına Sorduk? Sizce Hasta ve hasta Yakınları neden Şiddete Başvuruyor.?                      
 Aldığımız Cevaplar içerisinde bugüne kadar dillendirmeyen en e öneli bir olgu ile karşılaştık Alkol ve Uyuşturucu oranı bir hayli yüksek orada idi

Alkol ve Uyuşturucu Kullanımı %78,Güvenlik Zafiyeti %77,Sağlık Personeli Eksikliği %77, Sağlık Politikaları %74, Hasta Yoğunluğu %70, Bekleme Süresi uzunluğu %69,İhmal edilme Düşüncesi % 68, Kurum yetersizlikleri %68 Tedaviden memnuniyetsizlik %30,

  TV Dizileri Şiddeti Etkiliyormu Diye Sorduk
Ankete katılanların dağılımı şu şekilde idi     Evet Etkiliyor %74 , Hayır Etkilemiyor %22  Fikrim Yok  %4 olarak ifade edilmiştir.                                 Bu sonuca göre RTUK ile irtibata geçip sağlık personelini küçük düşürücü ve şiddete ilk başvurulacak kişiler olarak gösteren dizilere yaptırım getirilmelidir.

Sağlık Camiasında En fazla Şiddete Maruz Kalan Meslek Guruplarını Sorguladık

Hemşire %68, Sağlık Memuru %57,ATT/Paramedik %45, Ebeler %35, Hekimler(Diş Hekimleri dahil) %30

Sağlık Teknisyeni %26,Sağlık Teknikeri, %24, Diğer(TDS/GİHS), %23,Psikolog,Sos.Hiz.Uz.%19,,Diyetisyen %19,Kurum Amirleri %4

Bu bilgiler dahilinde acilde çalışan sağlık personelleri ,hemşireler,sağlık memurları,att,parmedikler sonrasında hekimler olduğu tesbit edilmiştir.

 

Bu şiddet ve mobbing olaylarının sağlık çalışanında mesleğinin kaçıncı yılında tükenmişlik sendromu oluşturduğunu sorduk

Sağlık Çalışanları Tükenmişlik Yaşama Sürelerini şu şekilde ifade etmişlerdir.

0-5 Yıl:  %14, 5-10 Yıl : %32, 10-15 Yıl:%21 15-20 Yıl:%21  >20 Yıl ve Üzeri  %12   sağlık çalışanı dah çalışma süresinin başında tükenmişlik sendromu ile karşı karşıay kalıyor olduğunu gördük

Sağlık Çalışanın En fazla Şiddete Maruz Kaldığı İller  İstanbul %78,2 Bursa %59,5, İzmir’de %58,7 Ankara’da %58,8, %Nevşehir 57.0 Aksaray %55.2 Kastamonu %51,2 Sivas 44,6 Diyarbakır %44.0 olarak karşımıza çıktı

AKTİFSAĞLIK-SEN olarak Sağlık çalışanlarının maruz kaldığı şiddet e karşı alınabilecek tedbirler ve yasalarda önleyici yasal düzenlemeler şunlar olmalıdır diyoruz.

1-Sağlık Sisteminin şiddet sorunu, Kamuoyuna yansıdığı kadarıyla;  Şiddetin çoğunlukla hastanelerde ve acil servislerde olmakla birlikte, birinci basamak sağlık hizmet sunumunda çalışanlarda artan oranlarda şiddete maruz kalmaktadırlar. Fiziksel şiddet öncesinde sözel şiddetin daha çok oranda olduğu gerçeğinden yola çıkarak, öncelikle sözel şiddetin ceza-i müeyyide kapsamında değerlendirilmesi gereklidir. Küçük suça ceza daha büyük suçları engelleyecektir.

2-Hastaların haklarını ve sorumluluklarını öğrenmeleri ve doğru kullanmalarının sağlanması Sağlık personeline yönelik şiddetin en önemli sebebi halkın sorumluluk ve uyması gereken kurallar konusunda yeterli bilgi düzeyine sahip olmaması ve bu sebeple sağlık personeli ve doktorun  karşısına yasal olmayan  isteklerle başvurmasıdır .  Hastalar çoğunlukla uygunsuz ilaç yazdırma ve rapor taleplerini hakları zannetmekte, reddedilince şiddete başvurmaktadır .Uygunsuz olan istemlerin suç teşkil ettiği konusunda farkındalık oluşturulmalıdır, uyarılar ve yasal yaptırımlar ilan edilmeli duyurulmalıdır

3-Sağlıkta şiddet yasasının çıkartılması ve cezaların caydırıcı olması

 Sağlık hizmeti, fiziksel koruma önlemlerinin alınmasının olumsuz etkileneceği bir hizmet sunumudur. Bu tür engeller  hasta hekim iletişimi bozacaktır.Sağlıkta şiddet yasası bir an önce çıkartılmalıdır.  Hukuksal süreçler sonunda verilecek cezalar caydırıcı olmalıdır

4-Hasta-Hekim hakları ve 184 hattı

Vatandaşa hasta hakları doğru bir şekilde anlatılmalı, haklarının yanında sorumlulukları olduğu da belirtilmelidir. 184 hattında  başvuruları karşılayan kişilerin kanun ve yönetmeliklere hakim olması sağlanmalı ve gelen şikayetleri değerlendirip, haksız yapılan şikayetin hekime yansıması engellenmeli, başvuru sahibine anında haksız olduğu vurgulanacak şekilde bildirim yapılmalıdır.184 hattına başvurup, usulsüz istemde ve şikayette bulunarak adeta kendisini ihbar eden kişiye gerekli ceza-i yaptırımlar uygulanmalıdır.

5-Basın yoluyla sağlık çalışanlarına karşı şiddeti özendiren yayınlar için yasal önlemler alınması

 Son yıllarda Televizyon dizilerinde sağlık çalışanlarına şiddet içeren sahneler sıklıkla yer almakta ve sağlıkta şiddet  özendirilmektedir.Bu tür yayınları yapan tv kanalları -uyarılarak para cezası veya sağlık çalışanlarını doğru tanıtan kamu spotlarını yayınlama zorunluluğunun getirilmesi gerekmektedir  Medyanın sağlık konusunda, sağlık profesyonellerinden onay almadan haber yapmasının önüne geçilmelidir.Araştırmadan yapılan her yalan, yanlı haber için bakanlık ve ilgili kurumlar gerekli davaları açarak takipçisi olmalıdır.Yapılan haberden zarar gören hekimler desteklenmeli, yine medyaya halkı eğitici kamu spotları konusunda zorunluluk getirilmelidir.

6-Sağlıkta dönüşümün net olarak anlatılması,

  Vatandaşa geri ödeme kurumunun tebliğler de daha tutarlı olması sağlanmalıdır, sağlık alanında yapılan değişiklikler ve gerekçeleri halka doğru şekilde anlatılmalı, vatandaşla hekimin karşı karşıya gelmesi önlenmesi sağlanmalı.Sağlık alanında sağlık sisteminin işleyişi konusunda somut ve bilimsel verisi olmayan kurumların bu tür açıklamalarına izin verilmemelidir

7-Tıp mesleğinin tüm topluma doğru şekilde anlatılması

   Tıp ve Sağlık  mesleklerine  saygıyı artıracak gerek medyada gerekse ilk öğretim okullarından başlayarak bilgilendirme çalışmaları yapılmalıdır. İstediğim ilacı yazdırma diye bir olay olmadığı konusunda halk  sağlkıb bakanlığınca kamu spotu ile bilinçlendirilmeli

Son Söz Olarak Şiddeti önlemek için neler yapılmalıdır?

Medya kuruluşları aracılığıyla sağlık çalışanlarına sevgi ve saygı özendirilmeli ,Kurumlarda yeterli güvenlik önlemi alınmalı,Saldırganlara ağır cezalar verilmeli(sözlü saldırılar da dahil), Uygunsuz istek içeren başvurular bildirilerek yaptırım uygulanmalı,SABİM- 184 şikayet hattı iptal edilmeli Sağlık Bakanlığı ve diğer yöneticiler çalışanlara destek olmalı, Hasta Hekim ilişkisine katkı sağlayacak eğitim materyalleri ve seminerler düzenlenmeli

Kanunlarda Düzenleme

CMK 86: Kasten Yaralama TCK Madde 86 gereğince kasten yaralama basit tıbbi müdahale ile giderilebilecek ölçüde ise cezanın sınırı 1 yıldır. Bu suç kamu görevlisine karşı işleniyor ise ceza yarı oranında arttırılarak 1,5 yıla çıkartılmaktadır.  CMK'da 1 yıldan fazla olan suçlarda hapis cezası kararı verilebilmekte iken  pratikte mahkemeler bu yönde kanaat göstermemektedirler.

CMK 100: Tutuklama CMK (Ceza Muhakemesi Kanunu) 100. Madde Tutuklama nedenlerini düzenlemektedir.  100. Madde 2 fıkrasında sanık tarafından  Tanık, mağdur veya başkaları üzerinde baskı yapılması girişiminde bulunması konusunda kuvvetli şüphe oluşuyorsa tutuklama kararı verilmesi yönünde hüküm bulunmaktadır. Ancak görevi başında Sağlık Çalışanını yaralayan ve ölümle tehdit eden kişilerin hekim ve olayın şahitlerine baskı yapma ihtimalini mahkemeler yok saymakta ve sanığın tutuklu yargılanması yönünde kanaat gösterilmemektedir.

MADDE 125//3,, MADDE 131//1 Hakaret suçu, kamu görevlisine karşı görevinden dolayı işlenirse, cezanınalt sınırı bir yıldan az olamaz. Soruşturulması ve kovuşturulması için şikayet şartı aranmaz.

TEHDİT EDİLME Aynı maddeye  "GÖREVİ BAŞINDA SAĞLIK ÇALIŞANINI YARALAMA VEYA TEHDİT ETME"   ibaresinin de eklenmesini talep ediyoruz. Bu sayede mahkemelerin, görevi başında sağlık çalışanlarını yaralayan veya tehdit eden kişileri tutuklu yargılanması yönünde daha kolay kanaat gösterebileceklerini ve daha caydırıcı bir ceza sisteminin tesis edileceğine inanmaktayız

Ceza Artırımı  Sağlık çalışanına karşı işlenen suçlarda, hafifletici nedenlerin devreye sokulmaması, aksine ceza artışına gidilmesi,  caydırıcılık açısından önemlidir.                                                                                                              MADDE 280. Sağlık mesleği mensuplarının suçu bildirmemesi                                                                                 MADDE 281. Suç delillerini yok etme,gizleme veya değiştirme


Saygılarımla
Aktifsağlık-Sen
Yönetim Kurulu A.
Hüseyin AYHAN